Oyuncu olmak için boy önemli mi sorusunun cevabı şu: Boy, oyunculukta tek başına yeterlilik ölçütü değildir; ancak belirli rollerin fiziksel beklentileri arasında bulunabilir. Kısa, orta ya da uzun boylu olman, oyunculuk becerini kendiliğinden belirlemez. Bir karakter için uygun görülmemen de bütün roller için uygun olmadığın anlamına gelmez. Asıl mesele, fiziksel özelliklerinle rolün ihtiyaçlarının nerede buluştuğunu anlamak ve oyunculuk çalışmanı bunun üzerine kurmaktır.
Tiyatrodan kamera önüne geçtiğimde bedenimle ilgili düşüncem de değişti. Sahnede en arka sıraya ulaşmaya çalışırken kamerada küçük bir bakışın bile karşılığı olduğunu gördüm. Boyum değişmemişti, kullandığım anlatımın ölçeği değişmişti. Bu yüzden sana önce kendini ölçmeni, sonra bir standarda yetişmeye çalışmanı önermeyeceğim. Önce hangi işi yapmak istediğini ve o işte senden ne beklendiğini ayıralım.
1. Oyuncu olmak için boy önemli mi, role bakarak düşün
Bir oyuncu seçmesinde yalnızca iyi oynayıp oynamadığına bakılmaz. Karakterin yaşı, bedensel özellikleri, hikâyedeki ilişkileri ve diğer oyuncularla oluşturduğu görüntü de değerlendirilir. Sözgelimi, senaryoda fiziksel olarak heybetli tarif edilen bir karakter için boy belirleyici olabilir. Başka bir rolde ise böyle bir beklenti bulunmaz. Burada verilen karar, kişinin oyunculuğuna dair genel bir hüküm değil, belirli bir işin ihtiyacına verilen cevaptır.
Bu ayrımı yapmak insanı rahatlatır. Seçmeye çağrılmadığında hemen “Demek ki boyum yüzünden” diye düşünmek kolaydır. Oysa hangi gerekçeyle seçim yapıldığını çoğu zaman bilemezsin. Görünür yaşın, konuşma biçimin, sahneye yaklaşımın veya çekim programına uygunluğun da kararı etkileyebilir. Bilmediğin bir kararı yalnızca boyuna bağlamak, çalışabileceğin alanları görmeni zorlaştırır.
İlk yapacağın şey, rol duyurusunu dikkatle okumak olsun. Fiziksel bir özellik açıkça isteniyorsa bunu ciddiye al. Böyle bir koşul belirtilmiyorsa kendini peşinen eleme. Karakterin ne istediğini, sahnede kiminle nasıl bir ilişki kurduğunu ve metnin senden hangi davranışı beklediğini anlamaya çalış. Seçmeye hazırlanırken enerjini yalnızca nasıl göründüğüne ayırırsan oynayacağın ilişki için yeterince çalışamayabilirsin.
2. Oyunculukla modelliğin beklentilerini ayır
Oyuncu ya da model olmak isteyen biriysen bu iki alanın aynı fiziksel ölçülerle değerlendirildiğini varsayma. Bazı modellik işlerinde kıyafetin kalıbı, sunum biçimi ve belirli ölçülere uyum daha doğrudan belirleyici olabilir. Oyunculukta ise karakterin inandırıcılığı, dinleme becerisi, metinle kurduğun ilişki ve kamera karşısındaki davranışın birlikte değerlendirilir. Bir alandaki şartı diğerine taşıdığında kendine gereksiz bir sınır koyabilirsin.
“Oyunculuk için ideal boy” diye aradığında karşına tek bir ölçü çıkmasını bekleyebilirsin. Fakat bütün oyunculuk işleri için geçerli bir ideal boydan söz etmek doğru olmaz. Bir aile hikâyesinin, bir dönem anlatısının ve gündelik yaşamı gösteren bir reklamın oyuncu ihtiyaçları aynı değildir. Üstelik aynı yapımın içindeki iki karakter için bile birbirinden farklı fiziksel özellikler aranabilir.
Kendine küçük bir çalışma sayfası aç. İlgilendiğin işleri oyunculuk ve modellik olarak ayır, sonra her birinin açıklanan koşullarını yaz. Hangi başvurunun oyunculuk videosu, hangisinin ölçü bilgisi istediğini gör. Böylece internette karşılaştığın genel bir yorumla, başvuracağın işin gerçek şartlarını birbirine karıştırmazsın. Her iki alana da ilgi duyuyorsan farklı beklentilere göre ayrı materyaller hazırlaman gerekebilir.
3. Bedenini saklamadan kamera karşısında dene
Tiyatro alışkanlığıyla kameranın önünde gereğinden fazla hareket ettiğim zamanlar oldu. Sahnedeki karşılığı güçlü olan bir hareket, yakın çekimde fazladan bir açıklama gibi görünebiliyordu. Buradan öğrendiğim şey, bedenin boyundan önce nasıl kullanıldığının çalışılabilir olduğuydu. Duruş, denge, bakış yönü ve hareketin amacı üzerine çalışabilirsin. Bunları yapmak için kendini daha uzun ya da daha kısa göstermeye uğraşman gerekmez.
Basit bir deneme yap: Kısa bir metni önce ayakta, sonra oturarak kaydet. Telefonu sabit bir yere koy ve görüntüyü beden oranlarını gereksiz biçimde değiştirecek kadar yakından çekme. Kaydı izlerken yalnızca boyuna bakma. Cümle başlamadan önce ne düşünüyorsun? Karşındaki kişiyi gerçekten dinliyor musun? Ellerini neden hareket ettiriyorsun? Bu sorular, görüntünü beğenip beğenmediğinden daha kullanışlı bir çalışma alanı açar.
Çekim açısı ve kadraj, kişinin ekrandaki görünüşünü etkileyebilir. Yine de bunu her rolün fiziksel koşulunu ortadan kaldıran bir çözüm gibi düşünme. Çekimde nasıl çalışılacağına ilgili ekip karar verir. Senin hazırlık sırasında yapabileceğin şey, doğal duruşunu tanımak ve kameraya alışmaktır. Sürekli boyunu düşünerek omuzlarını kaldırmak ya da dizlerini bükmek, sahnedeki dikkatini dağıtabilir ve hareketlerini gereksiz yere kısıtlayabilir.
4. Başvuru bilgilerini doğru ve güncel hazırla
Boy bilgisi isteniyorsa ayakkabısız ölçülmüş, doğru bir bilgi ver. Daha uygun görüneceğini düşünerek farklı bir ölçü yazmak, görüşmede veya kostüm hazırlığında tutarsızlık yaratabilir. Fiziksel bilgilerin amacı seni bir değere göre sıralamak değil, rol ve çekim hazırlığı için gerekli bilgiyi sağlamaktır. Formda istenen alanları dikkatle doldur; sorulmayan her ayrıntıyı uzun uzun açıklamana gerek yok.
Fotoğrafların da aynı açıklığı taşısın. Yüzünün seçildiği güncel bir portreyle doğal duruşunu gösteren bir boy fotoğrafı, farklı ihtiyaçlara cevap verir. Beden oranlarını değiştiren filtreler, aşırı geniş açı veya görünüşünü olduğundan farklı gösteren pozlar değerlendirmeyi zorlaştırabilir. Fotoğrafın dikkat çekmesi kadar seni doğru temsil etmesi de önemlidir. Görüşmeye gelen kişiyle fotoğraftaki kişinin birbirine benzemesi beklenir.
Tanıtım videosunda boyunu savunan bir konuşma hazırlama. İstenen bilgileri anlaşılır biçimde söyle ve varsa verilen çekim yönergesine uy. Oyunculuk deneyimin sınırlıysa bunu açıkça ifade edebilirsin. Henüz yapmadığın işleri yazmak yerine çalıştığın becerileri, katıldığın eğitimleri ve hazırladığın sahneleri doğru aktar. Başvuru dosyan, eksik gördüğün bir özelliği telafi etmeye çalışan bir metin olmak zorunda değil.
5. Çalışma planını geliştirebildiğin becerilere kur
Boyunla ilgili düşünce, prova yapmanın önüne geçmeye başladıysa çalışma planını somutlaştır. Haftanın uygun günlerinde ses, beden farkındalığı, metin çözümleme ve kamera çalışmasına zaman ayır. Uzun saatler boyunca aynı kaydı izlemek yerine her çalışmaya küçük bir hedef koy. Örneğin bir sahnede karşı tarafın sözünü gerçekten duymaya, diğerinde hareketlerini karakterin amacına bağlamaya odaklanabilirsin.
Benim sahneden taşıdığım en kullanışlı alışkanlıklardan biri, karşımdaki oyuncuya dikkat vermek oldu. Kamera önünde bu alışkanlığın değerini daha çok gördüm. Kendi görüntünü sürekli denetlediğinde partnerinin söylediği bir sözü kaçırabiliyorsun. Oysa sahnenin değiştiği an bazen tam orası. Bedensel özelliklerini tanımak yararlıdır; oyun sırasında bütün dikkatini onlara vermek ise başka bir meseledir.
Geri bildirim isterken de sorunu daralt. “Benden oyuncu olur mu?” sorusunun yerine “Bu sahnede sözlerim anlaşılır mı?” veya “Hareketlerim karakterin isteğiyle bağlantılı mı?” diye sor. Böylece neyi çalışabileceğini daha açık görürsün. Tek bir kişinin estetik tercihini mesleğin değişmez koşulu sayma. Özellikle boyunla ilgili genel yorumların, sahnene dair somut değerlendirmelerin yerini almasına izin verme.
6. Uygun başvuruları yap ve kayıtlarını takip et
Hazır olduğunda, açıklanan koşulları karşılayan başvurulara yönel. Her duyuruya aynı dosyayı göndermek yerine istenen fotoğrafı, videoyu ve bilgileri kontrol et. Bir başvuruda doğal bir tanıtım yeterliyken diğerinde belirli bir sahnenin kaydı istenebilir. Başvurularını tarih, rol ve gönderdiğin materyallerle birlikte not etmek, sonradan ne yaptığını hatırlamana ve hazırlığını düzenlemene yardımcı olur.
Güncel fotoğrafların ve doğru bilgilerin hazırsa başvuru formunu doldurabilirsin. Form göndermek değerlendirmeye katılmanı sağlar; seçilme ya da rol alma garantisi oluşturmaz. Yanıt gelmemesini de hemen fiziksel bir eksikliğin kanıtı sayma. Projenin ihtiyacı, değerlendirme süreci ve uygunluk gibi senin dışındaki etkenler de başvurunun nasıl ilerleyeceğini belirleyebilir.
Çalışmalarını belli aralıklarla yeniden izle. İlk kaydına göre daha rahat dinliyor, daha anlaşılır konuşuyor veya hareketlerini daha bilinçli kullanıyor musun? Bunlar takip edebileceğin gelişmelerdir. Boyun bazı rollerin seçiminde hesaba katılabilir, fakat hazırlığının tamamını açıklamaz. Bir sonraki sahneyi çalışırken kendine şu soruyu sor: Karakterin derdini seyirciye hangi davranışımla anlatıyorum?