Model olmak için hangi derslerin iyi olması gerekir sorusunun cevabı, yabancı dil, Türkçe ve beden eğitimi derslerinin genç adayları farklı yönlerden destekleyebileceğidir. Yabancı dil yönergeleri anlamaya, Türkçe kendini açıkça ifade etmeye, beden eğitimi ise hareketlerini tanımaya katkı sağlayabilir. Drama, dans ve müzik çalışmaları da dinleme, ritim ve beden farkındalığını geliştirebilir. Ancak belirli derslerden yüksek not almak model seçilmenin şartı değildir. Çocuğunuzun ilgisi, rahatlığı ve eğitimini sürdürebilmesi, bu hazırlığın merkezinde olmalıdır.
Model olmak için hangi derslerin iyi olması gerekir?
Veli soruyor: Çocuğumun karnesine bakarak bu alana uygun olup olmadığını anlayabilir miyim?
Koç yanıtlıyor: Karne, çocuğunuzun okul çalışmalarının bir bölümünü gösterir; kamera karşısında nasıl hissettiğini ya da bir yönlendirmeye nasıl karşılık verdiğini tek başına söylemez. Türkçe dersinde düşüncesini toparlayabilmesi, yabancı dilde duyduğunu anlamaya çalışması, beden eğitiminde hareketlerini keşfetmesi işe yarayabilir. Fakat bunların hiçbiri bir seçim formülü değildir. Çekimde ihtiyaç duyulan özellikler projeye göre değişir ve ders başarısından doğrudan rol ya da iş sonucu çıkarılamaz.
Veli soruyor: O zaman derslerle modellik arasında nasıl bir bağ kurmalıyız?
Koç yanıtlıyor: Notlardan çok becerilere bakın. Çocuğunuz anlamadığı bir şeyi sorabiliyor mu? Bir açıklamayı dinledikten sonra yeniden deneyebiliyor mu? Yorulduğunu söyleyebiliyor mu? Çalışmalarda benim dikkat ettiğim konular bunlar olur. Matematikte işlem sırasını takip etmek, görsel sanatlarda bir görüntüyü dikkatle incelemek de farklı biçimlerde katkı sağlayabilir. Ancak her okul dersine mesleki bir görev yüklemeyin. Çocuğun öğrenmesi, yalnızca ileride yapabileceği bir işe hizmet etmek zorunda değil.
Yabancı dil kamera karşısında ne işe yarar?
Veli soruyor: Yabancı dili çok iyi olmadan çekime katılamaz mı?
Koç yanıtlıyor: Her çalışma yabancı dil gerektirmez. Gereksinim, ekibin kullandığı dile ve projenin koşullarına bağlıdır. Bununla birlikte temel ifadeleri anlamak, farklı bir dil konuşan ekip üyesinin kısa yönlendirmelerini takip etmeyi kolaylaştırabilir. Örneğin beklemesi, aynı hareketi tekrar etmesi ya da bakışını başka bir noktaya çevirmesi istendiğinde söyleneni tanımak çocuğa rahatlık sağlayabilir. Bilmediği yerde açıklama istemesi ise ezberlediği birkaç cümleyi söylemesinden daha değerlidir.
Veli soruyor: Evde nasıl destekleyebilirim?
Koç yanıtlıyor: Yaşına uygun kısa diyaloglar, sevdiği bir şarkının sözlerini anlamaya çalışmak veya günlük nesneleri başka bir dilde adlandırmak başlangıç olabilir. Bunu sürekli sınava çevirmeyin. Yanlış söylediğinde hemen araya girmek yerine cümlesini bitirmesine fırsat verin. Bir çekime hazırlanıyorsa gerekli ifadelerin ne olduğunu ilgili ekipten öğrenebilirsiniz; çocuğun anlamadığı talimatları tek başına çözmesini beklemeyin. Yabancı dil, yardım istemeyi kolaylaştıran bir araçtır. Çocuğun anlamadığı bir ortamda sessizce uyum göstermesinin gerekçesi olamaz.
Türkçe ve drama iletişimi nasıl destekler?
Veli soruyor: Modellikte konuşma her zaman yoksa Türkçe neden önemli?
Koç yanıtlıyor: Fotoğrafta ses duyulmasa da çekim boyunca iletişim sürer. Çocuğun bir yönlendirmeyi anlaması, sorusunu sorması ve kendini ifade etmesi gerekir. Türkçe dersindeki okuma, dinleme ve anlatma çalışmaları bu becerileri destekleyebilir. Bir metnin ana düşüncesini kavramakla çekimde anlatılmak istenen duyguyu anlamak aynı şey değildir, fakat ikisinde de dikkatle dinleme ve anlam kurma vardır. Sözcük dağarcığı genişledikçe çocuk, yalnızca 'yapamıyorum' demek yerine neyin zor geldiğini daha açık anlatabilir.
Veli soruyor: Drama dersi alması şart mı?
Koç yanıtlıyor: Şart değil. Yaşına uygun, katılımın gönüllü olduğu drama çalışmaları dinlemeyi, sıra beklemeyi ve farklı ifadeler denemeyi destekleyebilir. İyi bir çalışmada çocuk sürekli gösteri yapmaya zorlanmaz; gözlem yapmasına ve bazen kenardan katılmasına da alan tanınır. Evde kısa bir hikâyeyi farklı duygularla anlatmak bile küçük bir deneme olabilir. Burada amaç yetişkin gibi konuşan bir çocuk yetiştirmek değil, kendi sesini rahatça kullanabilmesini desteklemektir. Sessiz bir çocuğu hemen 'bu işe uygun değil' diye değerlendirmek de doğru bir yaklaşım olmaz.
Beden eğitimi, dans ve müzikten ne öğrenebilir?
Veli soruyor: Beden farkındalığı derken poz vermeyi mi kastediyorsunuz?
Koç yanıtlıyor: Poz vermek bunun küçük bir parçası. Beden farkındalığı, çocuğun nasıl durduğunu, ağırlığını nereye verdiğini ve hareket ederken kendini nasıl hissettiğini fark etmesidir. Beden eğitimi, oyun ve yaşına uygun dans çalışmaları bu dikkati besleyebilir. Çekimde bazen aynı noktaya yeniden gelmek, bir hareketi daha yavaş yapmak veya omuzlarını rahat bırakmak istenir. Çocuk hareketini tanıyorsa bu yönergeleri denemesi kolaylaşabilir. Yine de herkesin hareketi öğrenme hızı farklıdır.
Veli soruyor: Evde yürüyüş ve duruş çalıştıralım mı?
Koç yanıtlıyor: Çocuğun isteği varsa bunu kısa bir oyun olarak deneyebilirsiniz. Müzikle hızlı ve yavaş hareket etmek, belirlenen noktada durmak ya da bir hareketi sırayla tekrar etmek yeterlidir. Müzik, ritmi duymayı ve hareketin zamanını fark etmeyi destekleyebilir. Sürekli aynanın karşısında duruş düzeltmek, bedenini eleştirmek veya yetişkinlere ait pozları taklit ettirmek uygun bir hazırlık değildir. Ağrıya ya da zorlanmaya rağmen devam etmesini istemeyin. Çalışma bittiğinde çocuğunuzun kendini daha rahat mı, daha gergin mi hissettiğine bakın.
Okul ile çekim hazırlığı birlikte yürür mü?
Veli soruyor: Daha çok çalışma yaparsa daha çabuk hazırlanır mı?
Koç yanıtlıyor: Yoğunluk her zaman öğrenmeyi artırmaz. Okuldan yorgun gelen bir çocuğa arka arkaya dil, drama ve hareket çalışması eklemek, ilgisini azaltabilir. Önce mevcut düzenine bakın: Ödevini yapabiliyor mu, dinlenebiliyor mu, arkadaşlarıyla oyun oynayabiliyor mu? Hazırlık bunların arasına çocuğun isteğiyle sığabilmeli. Bir etkinliği sevmesi, boş zamanının tamamını o etkinliğe ayırması gerektiği anlamına gelmez. Bazen yalnızca sevdiği okul etkinliğine devam etmesi yeterli bir destektir.
Veli soruyor: Bir çekim teklifi gelirse neleri netleştirmeliyim?
Koç yanıtlıyor: Çalışmanın içeriğini, planlanan saatleri, bekleme koşullarını ve dinlenme düzenini önceden öğrenin. Velinin rızasıyla birlikte çocuğun da katılmak istemesi gerekir. Sette velisi yanında olmalı; çocuğun okul ve dinlenme hakkı korunmalıdır. Çocuğa ne yapılacağını anlayacağı bir dille anlatın ve rahatsız olduğunda size söyleyebileceğini açıkça belirtin. Sessiz kalmasını kabul işareti saymayın. Görsellerin nerede, nasıl ve hangi süreyle kullanılacağını da başvuru ya da çalışma öncesinde açıklığa kavuşturun.
Başvuru öncesinde hangi hazırlık yeterli olur?
Veli soruyor: Bütün bu derslerde ilerlemeden başvurmamalı mıyız?
Koç yanıtlıyor: Başvuruyu çocuğun bütün becerilerini tamamladığı bir sınav gibi düşünmeyin. Önce ilgili başvurunun koşullarını okuyun ve istenen bilgileri doğru biçimde hazırlayın. Eğitim geçmişi soruluyorsa yalnızca gerçekten katıldığı çalışmaları yazın. Fotoğraf ve diğer materyaller için belirtilen yönergeleri izleyin. Çocuğunuzu olduğundan farklı göstermek, değerlendirmeyi kolaylaştırmaz. Başvuru göndermek de seçileceği veya bir çalışmaya çağrılacağı anlamına gelmez; bunu çocuğun yaşına uygun biçimde anlatmak beklentisini korumaya yardımcı olur.
Veli soruyor: Hazırlık sırasında ona ne söylemem daha yararlı olur?
Koç yanıtlıyor: 'Seni mutlaka seçerler' yerine 'İstersen deneyebiliriz, nasıl hissettiğine birlikte bakarız' diyebilirsiniz. Kararını konuştuysanız ve koşulları incelediyseniz başvuru formunu çocuğunuzla birlikte inceleyebilirsiniz. Sonrasında her okul gününü bir hazırlık gününe çevirmeyin. Yabancı dilde yeni bir ifadeyi anlaması, düşüncesini rahatça söylemesi veya sevdiği bir oyunda hareketlerini keşfetmesi zaten değerli kazanımlardır. Çalışma sonunda soracağınız basit bir soru çoğu zaman yön gösterir: 'Bunu tekrar yapmak ister misin?'